Morejska despotovina (grč. Δεσποτάτο του Μορέως), odnosno Despotovina Moreje, bila je kasnovizantijska državna tvorevina na Peloponezu koja je postojala od 1349. do 1460. godine. Nastala je kao posebna, gotovo autonomna oblast pod vlašću člana vizantijske carske porodice, a tokom XIV i XV veka njome su najpre upravljali Kantakuzini, a zatim Paleolozi. Njeno političko središte postao je Mistra, jedan od najvažnijih gradova pozne Vizantije.
Morejska despotovina bila je jedan od poslednjih velikih političkih prostora pod vlašću Vizantijskog carstva. Nakon pada Carigrada 1453. godine postala je jedan od poslednjih ostataka vizantijske državnosti, ali je samo sedam godina kasnije i sama pala pod vlast Osmanlija. Osmansko osvajanje Moreje 1460. godine označilo je kraj njene političke istorije, iako su pojedinačne tvrđave i oblasti pružale otpor i nakon toga.
Naziv i položaj
Naziv Moreja u srednjem veku odnosio se na Peloponez. Poreklo samog naziva nije potpuno razjašnjeno; u srednjovekovnim izvorima koristio se za područje poluostrva, dok je vizantijska administracija za njegovu veću oblast koristila naziv Peloponez.
Morejska despotovina nije od početka bila potpuno nezavisna država u savremenom smislu. Bila je autonomna ili poluautonomna oblast Vizantijskog carstva, kojom je upravljao despot – član carske porodice. Međutim, udaljenost od Carigrada, stalni ratovi, posebni finansijski sistem i samostalna diplomatija učinili su je tokom vremena veoma samostalnom političkom jedinicom.
Njena teritorija obuhvatala je veći deo Peloponeza, ali se njene granice tokom postojanja države često menjaju. Na poluostrvu su istovremeno postojali vizantijski, latinski, mletački i lokalni feudalni posedi.
Peloponez posle Četvrtog krstaškog rata
Istorija Morejske despotovine ne može se razumeti bez događaja iz 1204. godine, kada su učesnici Četvrtog krstaškog rata osvojili Carigrad.
Vizantijsko carstvo tada je izgubilo kontrolu nad velikim delom svojih teritorija. Peloponez je najvećim delom dospeo pod vlast Latina, odnosno franačkih gospodara. Na njegovom prostoru nastala je Ahejska kneževina, jedna od najvažnijih latinskih država u Grčkoj.
Vizantinci su, međutim, postepeno počeli da vraćaju teritorije.
Presudan događaj bila je bitka kod Pelagonije 1259. godine, u kojoj je Nikejsko carstvo porazilo koaliciju svojih protivnika. Nakon toga Vizantinci su dobili mogućnost da se vrate na Peloponez. Godine 1262. preuzeli su Mistru, Monemvasiju i još nekoliko važnih utvrđenja, čime je započela dugotrajna vizantijska obnova vlasti na poluostrvu.
Tokom narednih decenija Vizantija je postepeno učvršćivala položaj u unutrašnjosti Peloponeza, dok je Ahejska kneževina nastavila da postoji na zapadu i severozapadu.
Mistra
Mistra je bila najvažnije političko, vojno i kulturno središte Morejske despotovine.
Grad je nastao uz utvrđenje koje su Franki podigli iznad današnje Sparte. Nakon što su Vizantinci preuzeli oblast 1262. godine, Mistra je postala jedno od glavnih uporišta njihove vlasti.
Vremenom je izrastala u veliki srednjovekovni grad sa palatom despota, crkvama, manastirima, trgovima i stambenim četvrtima.
Kada je oko 1289. godine administrativno središte vizantijske vlasti na Peloponezu preneto iz Monemvasije u Mistru, njen značaj je dodatno porastao.
U XV veku Mistra je bila mnogo više od obične prestonice. Bila je jedno od poslednjih velikih središta vizantijske kulture i pravoslavne intelektualne tradicije.
Osnivanje despotovine
Morejska despotovina kao posebna politička jedinica obično se vezuje za 1349. godinu, kada je vizantijski car Jovan VI Kantakuzin postavio svog sina Manuela Kantakuzina za despota i upravitelja Moreje.
Manuel je vladao iz Mistre i uspeo da učvrsti vizantijsku vlast na značajnom delu Peloponeza. Njegova vlast bila je dovoljno samostalna da vodi sopstvenu administraciju i diplomatiju, iako je formalno ostajala u okviru Vizantijskog carstva.
Ovaj aranžman pokazao se dugotrajnim. Posle Kantakuzina, upravljanje Morejom prešlo je na dinastiju Paleologa, poslednju vizantijsku carsku dinastiju.
Kantakuzini
Prvi vladari Moreje pripadali su porodici Kantakuzin.
Manuel Kantakuzin
Manuel Kantakuzin bio je prvi despot Moreje. Vladao je približno od 1349. do 1380. godine.
Njegov osnovni cilj bio je konsolidovanje vizantijske vlasti. Morao je da se suoči sa lokalnim velikašima, ostacima latinske vlasti i rastućom osmanskom opasnošću.
Manuel je istovremeno koristio diplomatiju. Održavao je odnose sa Mletačkom republikom i drugim silama koje su imale interese na Peloponezu.
Matej Kantakuzin
Posle Manuela vladao je njegov brat Matej Kantakuzin, približno od 1380. do 1383. godine.
Njegova vladavina bila je kratka, a nakon njega vlast je prešla na njegovog sina Demetrija Kantakuzina. Već tada je bilo jasno da će budućnost Moreje zavisiti od sukoba između Vizantije, latinskih država i sve snažnijih Osmanlija.
Dolazak Paleologa
Godine 1383. vlast u Moreji preuzeo je Teodor I Paleolog, sin vizantijskog cara Jovana V Paleologa.
Time počinje gotovo osamdesetogodišnja vlast dinastije Paleolog u Moreji. Ona će trajati sve do osmanskog osvajanja 1460. godine.
Teodor I nasledio je složenu političku situaciju. Na Peloponezu su i dalje postojale latinske države i feudalni gospodari, dok je Osmansko carstvo postajalo neposredna pretnja.
Teodor I Paleolog
Teodor I Paleolog vladao je od 1383. do 1407. godine.
Njegova politika bila je mnogo ofanzivnija od politike prvih Kantakuzina. Pokušavao je da proširi vizantijsku teritoriju na račun Ahejske kneževine i drugih latinskih poseda.
Istovremeno je morao da se suoči sa unutrašnjim protivnicima i lokalnim velikašima.
Jedan od najvažnijih događaja njegove vladavine bio je spor oko Korinta, strateškog grada na ulazu u Peloponez. Teodor je uz pomoć svog brata, cara Manuela II Paleologa, uspeo da učvrsti vizantijski položaj na tom području.
Teodor II Paleolog
Teodora I nasledio je Teodor II Paleolog, sin cara Manuela II.
Njegova vladavina trajala je od 1407. do 1443. godine.
U njegovom vremenu Moreja je doživela određeni teritorijalni i privredni napredak, ali je istovremeno postajala sve izloženija Osmanlijama.
Posebno je značajna činjenica da je u Moreji u to vreme boravio i sam car Manuel II Paleolog, koji je nastojao da pomogne sinu u organizovanju odbrane.
Moreja je postala jedna od poslednjih oblasti u kojoj je vizantijska država još mogla da sprovodi relativno složenu administraciju i da ostvaruje političku inicijativu.
Teodor II i kulturni razvoj
U vreme Teodora II Mistra je nastavila da se razvija kao kulturno središte.
U gradu su živeli i delovali teolozi, filozofi, pisci i učenjaci. Moreja je privlačila intelektualce iz Carigrada i drugih delova vizantijskog sveta.
U Mistri je delovao i čuveni vizantijski filozof Georgije Gemist Pliton, jedan od najvažnijih mislilaca kasne Vizantije.
Pliton je zastupao složene filozofske ideje inspirisane antičkom grčkom tradicijom i imao je veliki uticaj na intelektualnu istoriju kasne Vizantije.
Zbog toga se Mistra često smatra jednim od poslednjih velikih centara vizantijske renesanse.
Konstantin Paleolog
Godine 1428. u upravu Moreje uključen je Konstantin Paleolog, budući car Konstantin XI Paleolog.
Konstantin je zajedno sa Teodorom II i kasnije drugim članovima porodice učestvovao u širenju vizantijske vlasti na Peloponezu.
Posebno je značajno njegovo nastojanje da obnovi Hexamilion, drevni odbrambeni zid preko Korintskog zemljouza.
Zid je trebalo da predstavlja ključnu odbrambenu liniju protiv osmanske vojske.
Međutim, njegova odbrambena vrednost bila je ograničena ogromnom vojnom nadmoći Osmanlija.
Hexamilion
Hexamilion je bio zid preko Korintskog zemljouza koji je trebalo da zatvori najvažniji kopneni prilaz Peloponezu.
Vizantinci su ga obnavljali u više navrata. Najpoznatija obnova dogodila se u vreme despota Konstantina Paleologa, neposredno pre njegovog dolaska na carski presto.
Međutim, sultan Murat II je 1446. godine pokrenuo veliki pohod na Moreju.
Osmanska vojska probila je Hexamilion i teško opustošila poluostrvo. Moreja je tada bila prisiljena da prihvati osmansko vrhovništvo i plaćanje danka.
Ovaj događaj pokazao je da ni dobro postavljena fortifikacija više nije mogla dugoročno da zaštiti Moreju od Osmanlija.
Moreja posle 1443. godine
Posle odlaska Teodora II iz Moreje, vlast su preuzeli njegovi mlađi rođaci.
Najvažniji među njima bili su Konstantin Paleolog, Demetrije Paleolog i Toma Paleolog.
Njihova zajednička vlast trebalo je da ojača državu, ali je u stvarnosti često dovodila do međusobnog rivalstva.
Moreja je istovremeno bila pod pritiskom:
- Osmanlija;
- Mletačke republike;
- ostataka Ahejske kneževine;
- lokalnih velikaša;
- albanskih doseljenika i ratničkih grupa;
- unutrašnjih dinastičkih sukoba.
Sredinom XV veka država je već bila u veoma teškom položaju.
Pad Carigrada 1453. godine
Pad Carigrada 1453. godine predstavljao je prelomni događaj.
Sultan Mehmed II osvojio je prestonicu Vizantijskog carstva i time okončao njegovu viševekovnu političku istoriju.
Morejska despotovina je tada ostala jedan od poslednjih većih ostataka vizantijske državnosti.
Na čelu su bila braća Toma i Demetrije Paleolog.
Umesto da zajednički organizuju odbranu, njihovi odnosi postajali su sve napetiji.
Jedan deo političke elite bio je spreman na saradnju sa Osmanlijama, dok su drugi pokušavali da dobiju pomoć od Zapada.
Toma Paleolog
Toma Paleolog bio je despot Moreje od 1428. do 1460. godine, najpre kao član kolektivne vlasti, a kasnije kao jedan od dvojice glavnih vladara.
Bio je skloniji traženju pomoći od zapadnih hrišćanskih sila.
Pokušavao je da uspostavi veze sa papstvom i evropskim državama, ali pomoć koja je pristizala nije bila dovoljna da zaustavi osmansko osvajanje.
Posle pada Moreje Toma je otišao u izgnanstvo i sklonio se u Italiju. Umro je u Rimu 1465. godine.
Njegovi potomci nastavili su da polažu pravo na nasleđe Vizantijskog carstva.
Demetrije Paleolog
Demetrije Paleolog bio je drugi glavni despot Moreje i Tomi suprotstavljen brat.
Njegova politika bila je mnogo bliža Osmanlijama. Rivalstvo između dvojice braće dodatno je oslabilo Moreju u trenutku kada joj je bilo potrebno jedinstveno vođstvo.
Posle osmanskog osvajanja Demetrije je pristao na saradnju sa Mehmedom II. Kasnije je izgubio politički položaj i ostatak života proveo pod osmanskim nadzorom.
Njegova kćerka Helena Paleologina postala je supruga despota Srbije Lazara Brankovića, čime su Morejska despotovina i Srpska despotovina bile povezane dinastičkim brakom.
Veza sa srpskim Brankovićima
Morejska despotovina ima neposrednu vezu sa istorijom srpske dinastije Branković.
Helena Paleologina, kći despota Demetrija Paleologa, udala se za Lazara Brankovića, sina despota Đurđa Brankovića.
Njihova porodica tako je povezala dve poslednje velike pravoslavne državne tvorevine na Balkanu: Srpsku despotovinu i Morejsku despotovinu.
Njihova kćerka Jelena Branković kasnije je postala supruga Stefana Tomaševića, poslednjeg despota Srbije i poslednjeg kralja Bosne.
Ovaj lanac dinastičkih brakova pokazuje koliko su u poslednjim decenijama srednjovekovne balkanske državnosti bile međusobno povezane kuće Paleologa, Brankovića i Kotromanića.
Lokalna vlastela
Despotima Moreje nije bilo lako da nametnu centralnu vlast.
Na poluostrvu je postojala snažna lokalna aristokratija koja je čuvala svoje privilegije i posede.
Paleolozi su pokušavali da ograniče samostalnost lokalnih velikaša i uvedu čvršću administraciju, ali su takvi pokušaji često izazivali otpor.
Poseban problem predstavljalo je uvođenje novih poreza i dovođenje ljudi iz drugih delova carstva na visoke položaje.
Zbog toga su unutrašnji sukobi predstavljali jednako ozbiljan problem kao i spoljašnja opasnost.
Privreda
Privreda Morejske despotovine zasnivala se na poljoprivredi, stočarstvu, trgovini i pomorskim vezama.
Peloponez je imao veoma raznovrsne prirodne uslove, od plodnih ravnica do planinskih oblasti.
Poseban značaj imali su gradovi i luke povezani sa mletačkom i drugim mediteranskim trgovačkim mrežama.
Monemvasija, Korint, Mistra, Glarenca, Patra i drugi centri imali su različite uloge u trgovini, administraciji i odbrani.
Mletačka republika bila je naročito zainteresovana za luke na Peloponezu, jer su one predstavljale važne tačke na pomorskim putevima prema Egeju i istočnom Mediteranu.
Mletačka republika
Venecija je bila jedan od najvažnijih spoljnih aktera u istoriji Moreje.
Mlečani su držali ili kontrolisali više strateških luka i tvrđava, uključujući Modon (Methoni) i Koron (Koroni), a u različitim periodima imali su interese i u drugim delovima Peloponeza.
Za Moreju je Venecija istovremeno mogla biti saveznik protiv Osmanlija i politički konkurent.
Ta dvojnost bila je karakteristična za kasnosrednjovekovni Mediteran: trgovinski interes često je bio važniji od verske solidarnosti.
Moreja i poslednja faza Vizantije
U XV veku Morejska despotovina postala je jedan od poslednjih prostora na kojem je Vizantija mogla da pokaže svoju državnu, kulturnu i vojnu tradiciju.
Dok se Carigrad sve više smanjivao na gotovo izolovanu prestonicu, Moreja je još imala značajne teritorije, gradove, utvrđenja i poljoprivredne resurse.
Zbog toga su neki savremenici u Moreji videli potencijalnu osnovu za obnovu vizantijske moći.
Međutim, ta mogućnost bila je više politička nada nego realna strategija. Osmanlije su raspolagale neuporedivo većim ljudskim i finansijskim resursima, dok su Moreju razdirali unutrašnji sukobi.
Osmansko osvajanje 1458 -1460.
Konačni slom počeo je 1458. godine, kada je Mehmed II pokrenuo pohod na Peloponez.
Osmanska vojska napala je teritorije despota i brzo napredovala kroz poluostrvo. Morejska despotovina bila je oslabljena unutrašnjim sukobima, a pojedine oblasti nisu pružile ozbiljan otpor.
Godine 1460. Mehmed II je izveo odlučujući pohod.
Demetrije Paleolog prihvatio je osmansku vlast, dok je Toma pružao otpor i potom pobegao u Italiju.
Većina Moreje pala je pod osmansku vlast. Time je 1460. godine prestala da postoji Morejska despotovina kao vizantijska državna tvorevina.
Salmeniko i poslednji otpor
Iako je država formalno pala 1460. godine, otpor nije svuda odmah prestao.
Jedan od poslednjih značajnijih centara otpora bio je Salmeniko, gde je tvrđava pružala otpor Osmanlijama još neko vreme.
Ovaj otpor pokazuje da osvajanje Peloponeza nije bilo potpuno trenutno i jednako na svim područjima. Pojedine tvrđave i lokalne zajednice nastavile su borbu i nakon sloma centralne vlasti.
Kraj Morejske despotovine
Pad Morejske despotovine predstavlja jedan od poslednjih velikih događaja u procesu osmanskog osvajanja vizantijskih teritorija.
Carigrad je pao 1453. godine.
Morejska despotovina pala je 1460. godine.
Time je sa istorijske scene nestala jedna od poslednjih političkih tvorevina koje su direktno proisticale iz Vizantijskog carstva.
Ipak, Vizantija nije istovremeno nestala sa svih područja. Trapezuntsko carstvo opstalo je do 1461. godine, kada su ga osvojili Osmanlije.
Moreja je, međutim, imala posebno mesto jer je bila jedan od poslednjih velikih centara vizantijske kulture i političke tradicije na evropskom tlu.
Mistra kao poslednje veliko vizantijsko kulturno središte
Istorijski značaj Morejske despotovine ne može se svesti na njene ratove.
Mistra je bila jedno od najvažnijih kulturnih središta kasne Vizantije.
U njoj su se susretali:
- vizantijska pravoslavna teologija;
- grčka filozofska tradicija;
- antičko nasleđe;
- književnost;
- umetnost;
- arhitektura;
- politička misao.
Posebno mesto zauzima Georgije Gemist Pliton, koji je u Mistri pokušavao da obnovi interesovanje za antičku grčku filozofiju. Njegove ideje kasnije su imale uticaja i u Italiji, naročito tokom renesanse.
Zbog toga je Mistra bila jedan od mostova između poznovizantijske kulture i italijanske renesansne misli.
Morejska despotovina i renesansa
Pad Carigrada nije značio kraj vizantijskog kulturnog uticaja na Zapadu.
Brojni vizantijski učenjaci odlazili su u Italiju, noseći sa sobom grčke rukopise, znanje jezika i filozofsku tradiciju.
Ljudi povezani sa Morejom učestvovali su u tom procesu.
Najpoznatiji među njima bio je Pliton, koji je prisustvovao saboru u Firenci 1439. godine i ostavio snažan uticaj na italijanske humaniste.
Morejska despotovina je zato, paradoksalno, bila istovremeno politička tvorevina pred nestankom i jedno od mesta iz kojih je vizantijsko intelektualno nasleđe nastavilo život u Evropi.
Vladari Morejske despotovine
Kantakuzini
- Manuel Kantakuzin – oko 1349 -1380.
- Matej Kantakuzin – oko 1380 -1383.
- Demetrije Kantakuzin – 1383.
Paleolozi
- Teodor I Paleolog – 1383 -1407.
- Teodor II Paleolog – 1407-1443.
- Konstantin Paleolog – 1428 -1443, a zatim ponovo u različitim oblicima zajedničke vlasti; kasnije car Konstantin XI.
- Demetrije Paleolog – 1428 -1460.
- Toma Paleolog – 1428 -1460.
- Jovan Paleolog i drugi članovi dinastije imali su različite kratkotrajne ili formalne uloge u upravljanju Morejom.
U poslednjoj fazi postojanja despotovine stvarna vlast bila je podeljena između Demetrija i Tome Paleologa, čije rivalstvo dodatno slabi državu pred osmanskim napadom.
Odnos prema Vizantijskom carstvu
Morejska despotovina nikada nije bila jednostavno „nezavisna Grčka“.
Formalno je predstavljala deo vizantijskog političkog prostora i njeni despoti bili su članovi carske porodice.
Ali je stvarna autonomija tokom vremena bila velika.
Despot je imao:
- sopstvenu administraciju;
- sopstvene prihode;
- vojnu organizaciju;
- lokalnu vlastelu;
- diplomatske odnose;
- značajnu slobodu u donošenju političkih odluka.
Zbog toga je Morejska despotovina bila svojevrsna država u državi, a u poslednjim decenijama Vizantije praktično jedna od njenih najvažnijih naslednih političkih jedinica.
Istorijski značaj
Morejska despotovina bila je poslednja velika vizantijska politička tvorevina na evropskom jugu.
Njena istorija obuhvata više od jednog veka neprekidne borbe za opstanak: najpre protiv latinskih država nastalih posle 1204. godine, zatim protiv lokalne aristokratije, a konačno protiv Osmanskog carstva.
Njena važnost proizlazi iz nekoliko činjenica.
Prvo, Moreja je predstavljala poslednju fazu vizantijske političke prisutnosti na Peloponezu.
Drugo, Mistra je postala jedno od najznačajnijih kulturnih središta pozne Vizantije.
Treće, kroz dinastiju Paleologa Moreja je bila neposredno povezana sa poslednjim vizantijskim carevima, uključujući Konstantina XI Paleologa.
Četvrto, preko braka Helene Paleologine i Lazara Brankovića, istorija Morejske despotovine neposredno se povezala sa istorijom Srpske despotovine i dinastije Branković.
I konačno, pad Moreje 1460. godine bio je deo šireg procesa kojim je Osmansko carstvo gotovo u potpunosti preuzelo politički prostor nekadašnjeg Vizantijskog carstva.
Morejska despotovina u istorijskom kontekstu Balkana
Morejska despotovina nije postojala izolovano.
Njena istorija istovremeno je istorija:
Vizantije, koja je pokušavala da preživi posle katastrofe 1204. godine;
Latinske Grčke, koja je nastala posle Četvrtog krstaškog rata;
Mletačke republike, koja je kontrolisala strateške luke;
Osmanskog carstva, koje je tokom XIV i XV veka postalo dominantna sila Balkana;
i pravoslavnih balkanskih država, među kojima je bila i Srpska despotovina.
Zato se Moreja mora posmatrati kao deo šire priče o transformaciji Balkana iz srednjovekovnog prostora više konkurentskih država u prostor kojim je tokom narednih vekova dominiralo Osmansko carstvo.
Nasleđe
Morejska despotovina prestala je da postoji 1460. godine, ali njeno kulturno nasleđe nije nestalo.
Ruševine Mistre danas predstavljaju jedno od najvažnijih sačuvanih svedočanstava o poznoj vizantijskoj arhitekturi i kulturi.
Dinastija Paleologa nastavila je da postoji kroz potomke koji su živeli u Italiji i drugim delovima Evrope, dok su članovi porodice nastavili da polažu pravo na vizantijsko nasledstvo.
Toma Paleolog je u Rimu umro 1465. godine, a njegov sin Andronik i potomci nastavili su dinastičku liniju. Njegov sin Andronik Paleolog kasnije je svoja prava i titule povezao sa evropskim vladarskim kućama.
Istorijska priča Morejske despotovine tako se ne završava samo osmanskim osvajanjem. Ona se nastavlja kroz Mistru, Paleologe, grčku kulturnu tradiciju, pravoslavlje, renesansni humanizam i sećanje na poslednje vekove Vizantijskog carstva.
Hronologija
| Godina | Događaj |
|---|---|
| 1204. | Četvrti krstaški rat i pad Carigrada; Peloponez najvećim delom prelazi pod latinsku vlast. |
| 1259. | Bitka kod Pelagonije; Vizantinci ostvaruju važnu pobedu. |
| 1262. | Vizantinci preuzimaju Mistru, Monemvasiju i druga uporišta na Peloponezu. |
| oko 1289. | Mistra postaje administrativno središte vizantijske Moreje. |
| 1349. | Manuel Kantakuzin postaje despot Moreje; počinje organizovana despotovina kao posebna politička jedinica. |
| 1383. | Vlast preuzimaju Paleolozi; Teodor I postaje despot. |
| 1407. | Teodor II Paleolog nasleđuje Teodora I. |
| 1428. | Konstantin i Toma Paleolog uključuju se u upravljanje Morejom. |
| 1446. | Murat II osvaja Moreju i probija obnovljeni Hexamilion. |
| 1453. | Pad Carigrada; Moreja ostaje jedan od poslednjih ostataka Vizantijskog carstva. |
| 1458. | Mehmed II počinje veliki pohod na Moreju. |
| 1460. | Osmansko osvajanje Moreje; kraj Morejske despotovine. |
| 1461. | Pad Trapezuntskog carstva. |
| 1465. | Smrt Tome Paleologa u Rimu. |
Zaključak
Morejska despotovina bila je poslednja velika politička i kulturna tvorevina pozne Vizantije na Peloponezu. Nastala u XIV veku kao autonomna oblast pod Kantakuzinima, a zatim prešla pod Paleologe, uspela je više od jednog veka da opstane između latinskih država, Mletačke republike i sve snažnijeg Osmanskog carstva.
Njena prestonica Mistra postala je jedno od poslednjih velikih središta vizantijske kulture, dok su njeni vladari bili neposredni članovi porodice iz koje je potekao i poslednji vizantijski car Konstantin XI.
Kada je Mehmed II 1460. godine osvojio Moreju, nestao je jedan od poslednjih ostataka političkog sveta koji je nastao iz Vizantijskog carstva. Ali kulturna i dinastička tradicija Moreje nastavila je da živi. Preko Paleologa, Mistre i njihovih veza sa drugim balkanskim dinastijama, naročito Brankovićima, Morejska despotovina ostala je duboko povezana sa poslednjim poglavljima srednjovekovne istorije Balkana.
U tom smislu, njen pad nije bio samo pad jedne male države. Bio je to jedan od poslednjih činova viševekovnog nestajanja Vizantijskog carstva iz političke istorije Balkana.
